اين منطقه، در گذشتهي دور مركز حكومت اسپهبدان باوندي بود. و پادشاهان آنرا ملوكالجبال ميناميدند. در حدود سالهاي 570 الي 607 ميلادي در زمان حكومت انوشيروان و خسروپرويز ساساني اسپهبد قارن بر سوادكوه و شهريار كوه حكومت ميكرد. قارن نام كوچكترين فرزند اسپهبدي به حكومت آمل ـ لپور ـ پريم (فريم) رسيده بود. مجموع اين نواحي به اميدواره كوه و سوادكوه معروف بوده و در دورهي اسلامي به قارن كوه معروف شد.
سوادكوه از بخشهاي حساس طبرستان بوده است كه از نظر سوق الجيشي بسيار مهم بوده و در اين زمينه شواهد تاريخي و روايات زيادي در تاريخ آمده است. كه ميتوان به عنوان نمونه يورش اسكندر و گرفتاري سربازانش در جنگلها و دفاع قهرمانانه اسپهبدان باوندي از طبرستان در قبال تهاجمات قبايل ديگر اشاره كرد.
همين موقعيت جغرافيايي اعم از كوههاي استوار و جنگلهاي انبوه و دژهاي استوار (دژكولا) در سوادكوه باعث شده بود ورود اعراب تا سالها پس از هجرت نبوي به اين منطقه به تاخير افتد و اين منطقه سنگر بازماندگان ساسانيان به شمار ميآيد. اگر يزدگردسوم به توصيه و سفارش (باو) تن در ميداد و به اين منطقه از طبرستان ميرفت شايد آرزوي ديرپاي شاهنشاهي خاندان ساساني را براي خود و دودمان خود برآورده ميكرد.
لشكريان اين نواحي از خاندان و بازماندگان ساساني مقيم همين نواحي انتخاب ميشدند. اسپهبدان يا شاهان محلي، كوهستانها را در اختيار داشتند. اين كوهستانها در هر ناحيهاي بنامي مرسوم بود.
سوادكوه قسمتي از اين كوهستانها به شمار ميرود كه در ناحيه كوهستان بزرگ ديگري بنام قارن كوه قرار دارد.
در اين باب چند روايت وجود دارد:
1. اعتماد السلطنه در مرات البلدان چنين آورده است (در نقطهي جنوب شرقي چرات كوهي است موسوم به (سوات) و از قرار تقرير اهالي بلد وجه تسميه اين محل به سوادكوه همين است يعني (سواته كوه) بوده است.
2. چنين به نظر ميرسد كه (سوات كوه) يا (سواد كوه) تعريف شدهي (سات كوه) باشد. چه جز (سات + ساد) در لحجه طبري به معني صاف / ساده همواره و گسترده ميباشد و به معناي ساده، پاك، يكدست و تهي از پوشش و زوايد بكار گرفته ميشود و هنوز هم اصطلاح (ساته كوه) در كوهپايهها بين معمرين معروف است نام سوادكوه ريشه در معني همين لغت دارد.
3. حالت ظاهري بيشتر نقاط سوادكوه با همين مفهوم (تهي از پوشش) مطابقت دارد. زيرا فقط دامنههاي شمال كوهها، پوشيده از جنگلهاي انبوه است. پس ميتوان نتيجه گرفت نخستين بار (ساته كوه) يا كوهي عاري از آرايش و تهي از پوشش يوده است. حرف ت تبديل به حرف (ال) شده و اين تبديل در فارسي متداول بوده است. كلمهي ساد را هم به معني ساده يعني صحرا جائي كه صاف و همواره باشد همراه خود آورده است.
برگرفته از؛ بابل نت
گاهشمار طبري ¤
زبان محلّي ¤
ضرب المثل ها ¤
نقشه استان ¤
فاصله راه هاي استان ¤
طراح: محان